Een leeg legnest in de herfst laat veel hobbyhouders schrikken. Toch is een legpauze meestal heel gewoon: kippen stoppen met leggen als de dagen korter worden en als ze in de rui gaan. Soms is het wel een signaal, bijvoorbeeld van parasieten, verkeerde voeding of een probleem met de eileider. Hieronder lees je hoe je het verschil herkent.
Ben je net begonnen? Lees dan ook kippen houden voor beginners, check het hok op bloedluis bij kippen en bekijk in welk kippenras past bij mij hoeveel eieren je van jouw ras mag verwachten.
Kortere dagen en de rui
Dit is de bekendste oorzaak. Volgens het LICG heeft een kip minstens tien uur licht per dag nodig om te leggen. Valt het daglicht daaronder, dan stopt de leg vaak vanzelf. Kippen die alleen natuurlijk daglicht krijgen, stoppen met leggen als de dagen korter worden en gaan dan in de rui, schrijft het MSD Veterinary Manual.
In de rui wisselt een kip haar veren. Dat gebeurt volgens het LICG één keer per jaar, in de late zomer of de herfst, en duurt één tot twee maanden. Een kip in de rui legt dan meestal geen eieren. Het MSD Veterinary Manual noemt voor de hele legpauze rond de rui vaak drie tot vier maanden, soms langer. Je ziet dan vaak losse veren in het hok.
Extra licht in het hok kan in de winter voor meer eieren zorgen, maar volgens het MSD Veterinary Manual leggen kippen daardoor in totaal niet meer eieren. Gun je kippen gerust hun rustperiode.
Leeftijd
Jonge hennen beginnen volgens het LICG met vijf tot zes maanden te leggen. De meeste kippen stoppen rond hun vijfde jaar. Ze kunnen wel tien tot vijftien jaar oud worden. Een oudere kip die minder legt, is dus niet per se ziek. Ze verdient gewoon haar plek in de groep.
Broedsheid
Een broedse kip stopt met leggen omdat ze wil broeden, ook als er geen eieren onder haar liggen. Je herkent haar volgens het LICG aan een kale plek op de buik, speciale geluidjes, lang op het nest blijven zitten en soms wat agressiever gedrag. Zorg dat ze blijft eten en drinken.
Voer, water en hitte
- Te veel lekkers: het LICG adviseert maximaal 10 procent graan in het totale voer. Volgens het MSD Veterinary Manual geeft een dieet van vooral graan, kippensnoepjes en keukenresten kans op leververvetting. Zulke kippen zijn vaak te dik en hebben een bleke kam met schilfers.
- Kalk: voor één ei is volgens het MSD Veterinary Manual ongeveer 2 gram calcium uit het voer nodig. Het LICG adviseert legkorrel als basis, met grit erbij voor extra kalk.
- Water: kippen drinken volgens het MSD Veterinary Manual anderhalf tot drie en een half keer zoveel water als ze eten, en meer bij warm weer.
- Hitte: volgens het MSD Veterinary Manual krijgen kippen al boven ongeveer 24 °C last van warmte. Een overzichtsstudie op PubMed Central laat zien dat hittestress de voeropname en de eiproductie verlaagt. Zorg voor schaduw en koel water.
Parasieten en ziekte
Wormen en coccidiose kunnen volgens het LICG leiden tot vermagering, lusteloosheid, bol zitten, diarree en het stoppen van de eiproductie. Luizen en mijten zorgen volgens het LICG voor jeuk, onrust en een slecht verenkleed. Het LICG raadt aan om geregeld de mest door een dierenarts te laten onderzoeken. Ook ziekten zoals vogelgriep kunnen de leg stilleggen; lees daarover vogelgriep en hobbykippen.
Wanneer naar de dierenarts?
Bel je dierenarts als je kip niet alleen stopt met leggen, maar ook:
- bol en sloom zit, slecht eet of afvalt;
- diarree heeft of moeilijk ademt;
- rechtop staat als een pinguïn: volgens het MSD Veterinary Manual past die houding bij een verstopte eileider, waarbij eieren in de buikholte terechtkomen;
- rood, gezwollen weefsel bij de cloaca (de opening onder de staart) heeft dat er niet vanzelf weer in gaat; het MSD Veterinary Manual beschrijft dit als een uitgezakte cloaca;
- buiten de ruiperiode plotseling stopt, zeker als meer kippen tegelijk ziek lijken.
Behandel zo'n kip niet zelf, maar laat de dierenarts de oorzaak vaststellen.
Op zoek naar nieuwe hennen of een ras dat goed tegen ons klimaat kan? Bekijk het aanbod op de gevogeltepagina van Nestjes.
Bronnen
- LICG – Kip (geraadpleegd oktober 2026)
- MSD Veterinary Manual – Laying and Reproduction in Backyard Poultry (geraadpleegd oktober 2026)
- MSD Veterinary Manual – Management of Backyard Poultry (geraadpleegd oktober 2026)
- MSD Veterinary Manual – Common Management-Related Problems in Backyard Poultry (geraadpleegd oktober 2026)
- MSD Veterinary Manual – Egg-Bound or Impacted Oviducts in Poultry (geraadpleegd oktober 2026)
- PubMed Central – Heat stress and poultry production: a comprehensive review (geraadpleegd oktober 2026)
