Een paar schapen op het weitje of twee dwerggeiten in de grote achtertuin: kleinvee als hobbydier is populair, en anders dan veel mensen denken vallen die dieren onder dezelfde identificatie- en registratieregels als een professionele veehouderij. Wie dat vooraf regelt, is er weinig tijd aan kwijt; wie het overslaat, riskeert boetes en problemen bij verkoop. De regels én de praktijk.
De administratie: UBN, oormerken en I&R
- UBN (Uniek Bedrijfsnummer): ook als hobbyhouder heb je voor de locatie waar je schapen of geiten houdt een UBN nodig, aan te vragen bij de RVO. "Bedrijfsnummer" klinkt zwaar, maar het is een locatieregistratie, ook voor twee dieren in de achtertuin.
- Oormerken: elk schaap en elke geit moet binnen de gestelde termijn gemerkt zijn met erkende (deels elektronische) oormerken met een uniek levensnummer.
- I&R-registratie: geboortes, aan- en afvoer en sterfte meld je in het I&R-systeem. Koop je dieren, dan meldt de verkoper de afvoer en jij binnen de termijn de aanvoer op jouw UBN.
- Vervoersdocumenten en dode dieren: vervoer gaat vergezeld van registratie, en gestorven dieren moeten via de destructie (Rendac) worden afgevoerd, begraven mag niet.
Het klinkt formeler dan het is: eenmaal ingericht kost het je per jaar hooguit een paar meldingen. Maar koop nóóit ongemerkte of niet-geregistreerde dieren "zonder papieren", daarmee neem je andermans overtreding over.
De dieren zelf: nooit alleen, altijd met plan
- Kuddedieren: schapen en geiten houd je minimaal per twee, soortgenoten, een eenzaam schaap is een stil drama.
- Ruimte en raster: reken ruim; als vuistregel een paar honderd vierkante meter goed gras per paar dieren, met deugdelijk raster. Vooral geiten zijn ontsnappingskunstenaars die op alles klimmen en alles testen.
- Schuilgelegenheid tegen regen en zon is verplichte zorg; geiten haten regen, schapen verdragen hem beter maar hebben schaduw nodig.
- Verzorging: schapen moeten jaarlijks geschoren (plan de schaarder op tijd!), klauwen vragen periodiek bekappen, en ontworming gaat tegenwoordig op basis van mestonderzoek. Zoek een dierenarts met landbouwhuisdier-ervaring vóórdat je hem nodig hebt.
- Blauwtong en andere ziektes: voor schapen zijn er periodiek vaccinatiecampagnes (zoals tegen blauwtong); informeer bij je dierenarts wat actueel geldt.
Geit of schaap?
Schapen zijn rustiger grazers die vooral gras willen; geiten zijn nieuwsgierige klimmers en knabbelaars die je tuin, fruitbomen en raster serieus op de proef stellen, maar ook aanhankelijker en speelser zijn. Dwergrassen (Ouessant-schapen, dwerggeiten) zijn voor hobbyhouders vaak de logische keuze: minder ruimte, makkelijker hanteren.
Kopen en verkopen
Koop bij een houder die de I&R op orde heeft: oormerken in, dieren op zijn UBN, en de overdracht wordt correct gemeld. Vraag naar ontwormingshistorie, schurftvrij-status en (bij ooien/geiten) of ze drachtig kunnen zijn. Het hobbyvee-aanbod vind je op de veepagina's; wie zelf lammeren of dieren te plaatsen heeft, vermeldt de registratiegegevens bij de advertentie op Nestjes.
Meer hobbydieren op het erf? Kippen zijn de laagdrempeligste start: lees kippen houden voor beginners en check de vogelgriepregels voordat je pluimvee met vrije uitloop combineert.
Bronnen
- LICG – Huisdierenbijsluiter Schaap (geraadpleegd juli 2026)
- LICG – Weidedieren (geraadpleegd juli 2026)
- RVO – Identificatie en registratie van dieren (geraadpleegd juli 2026)
I&R-termijnen en vaccinatieverplichtingen wijzigen geregeld; raadpleeg de RVO voor de actuele regels.