Een chinchilla is zacht, nieuwsgierig en kan wel tien jaar of ouder worden. Maar sinds 1 juli 2024 is het in Nederland geen gewoon huisdier meer. De chinchilla staat niet op de huis- en hobbydierenlijst, en daar is in 2026 niets aan veranderd. Een chinchilla die je al had, mag blijven. Een nieuwe chinchilla fokken of zomaar kopen mag niet. In dit artikel lees je wat de regels betekenen als je een chinchilla hebt of wilt overnemen, en hoe je hem goed verzorgt.
Chinchilla's stellen andere eisen dan de meeste knaagdieren. Lees voor de basis ook waarom de winkelkooi meestal te klein is en hoe je het geslacht van knaagdieren bepaalt, want onbedoelde nestjes moet je bij een chinchilla echt voorkomen. Net als konijnen kunnen chinchilla's slecht tegen hitte: de tips in konijn koel houden bij hitte helpen ook hier. Zoek je een knaagdier voor het gezin, kijk dan eens naar cavia's of ratten.
De huisdierenlijst: wat betekent dat voor chinchilla's?
Sinds 1 juli 2024 geldt de huis- en hobbydierenlijst. Volgens de RVO staan daar 30 zoogdiersoorten op die geschikt zijn om als huisdier of hobbydier te houden. De chinchilla hoort daar niet bij. Volgens het LICG mogen alleen zoogdieren die op de lijst staan na die datum nog gefokt of geïmporteerd worden.
Er was hoop dat de chinchilla er alsnog op zou komen. Op 28 mei 2026 deed het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) uitspraak. De lijst blijft bestaan, maar de staatssecretaris moest zes soorten opnieuw beoordelen, waaronder de chinchilla. Volgens de Dierenbescherming moest dat binnen dertien weken. De RVO meldt de uitkomst: de staatssecretaris heeft besloten dat geen van de zes soorten op de lijst komt. De chinchilla blijft dus van de lijst af.
Heb je al een chinchilla?
Dan mag je hem houden, als je kunt bewijzen dat je hem voor 1 juli 2024 al had. Dat heet het overgangsrecht. De RVO noemt als bewijs bijvoorbeeld een aankoopbewijs, een chip, een dierenpaspoort of een rekening van de dierenarts. Bewaar zulke papieren goed.
Er is één harde voorwaarde: je moet ervoor zorgen dat je chinchilla geen jongen kan krijgen. Doe je dat niet, dan geldt het overgangsrecht volgens de RVO niet meer. Het LICG adviseert daarom om geen vrouwtjes en ongecastreerde mannetjes bij elkaar te zetten. Twijfel je over het geslacht van je dieren? Laat het controleren door een dierenarts.
Een chinchilla overnemen of herplaatsen
Je mag een chinchilla die onder het overgangsrecht valt doorverkopen of doorgeven. De RVO zegt erbij: geef dan ook het bewijs door, want de volgende eigenaar moet dat kunnen laten zien. Neem je een chinchilla over, vraag dan dus altijd naar dat bewijs en neem het mee. Zonder bewijs weet je niet of het dier legaal is, en kun je het zelf ook niet aantonen.
Daarnaast zijn er opvangcentra die volgens de RVO toestemming hebben om soorten op te vangen die niet op de lijst staan. Kun je echt niet meer voor je chinchilla zorgen, of zoek je een maatje voor een chinchilla die alleen is achtergebleven? Vraag dan bij zo'n opvang naar de mogelijkheden.
Op de regels wordt toegezien. De RVO noemt de Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn, de politie en de NVWA. Regels kunnen veranderen: controleer de actuele situatie altijd op de website van de RVO voordat je een chinchilla overneemt of aanbiedt.
Is een chinchilla iets voor jou?
Een chinchilla komt uit het Andesgebergte in Zuid-Amerika. Volgens het LICG is hij 25 tot 35 centimeter lang, met een staart van 13 tot 18 centimeter. Met goede zorg wordt een chinchilla gemiddeld tien jaar oud, en sommige worden bijna twintig. Neem je een jong dier over, dan kies je dus voor zorg van vele jaren.
Een paar dingen om vooraf te weten:
- Avond- en nachtdier. Chinchilla's zijn schemer- en nachtdieren. Overdag slapen ze, 's avonds worden ze actief.
- Nooit alleen. Het LICG noemt chinchilla's echte groepsdieren. Houd er minstens twee.
- Niet voor kinderen. Volgens het LICG zijn chinchilla's geen geschikte huisdieren voor kinderen, en ook geen dieren voor een beginnende huisdiereigenaar. De verzorging is niet eenvoudig.
Huisvesting: hoog, ruim en koel
Een chinchilla springt en klimt veel. Het LICG geeft deze richtlijnen:
- Bodem: minimaal een vierkante meter voor twee chinchilla's. Voor elke extra chinchilla komt er een halve vierkante meter bij.
- Hoogte: minimaal anderhalve meter hoog, met plankjes op verschillende hoogtes.
- Veilig springen: houd de hoogteverschillen tussen de plankjes niet groter dan 50 centimeter, zodat een chinchilla niet te diep kan vallen.
- Materiaal: chinchilla's knagen veel. Een metalen kooi werkt daarom het best.
Waar je de kooi neerzet, is minstens zo belangrijk. Volgens de MSD Veterinary Manual hoort het verblijf droog, tochtvrij, koel en uit de directe zon te staan. Een chinchilla heeft volgens die bron ook dagelijks zo'n twee uur vrije beweging onder toezicht nodig. Maak de ruimte waar hij loopt veilig: chinchilla's knagen aan alles wat ze tegenkomen.
Temperatuur: hitte is gevaarlijk
Met zijn dikke vacht kan een chinchilla goed tegen kou, maar slecht tegen warmte. Het LICG adviseert een temperatuur tussen 17 en 25 graden en een luchtvochtigheid van 30 tot 60 procent. Boven de 28 graden wordt het volgens het LICG schadelijk. De MSD Veterinary Manual noemt een risico op een hitteberoerte vanaf ongeveer 27 graden.
Zo houd je je chinchilla koel:
- Zet de kooi nooit in de zon of naast een verwarming.
- Houd een thermometer bij de kooi, zodat je de temperatuur echt weet.
- Kies in de zomer de koelste kamer van het huis en houd overdag de gordijnen dicht.
Is je chinchilla oververhit? Dat is een noodgeval. Volgens het LICG moet je hem dan afkoelen en contact opnemen met de dierenarts. Breng hem dus rustig naar een koelere plek en bel direct de dierenarts. Het LICG waarschuwt dat je een chinchilla na het afkoelen niet met een natte vacht mag laten zitten, omdat hij gevoelig is voor longontsteking.
Het zandbad
Een chinchilla houdt zijn vacht schoon met een zandbad, niet met water. Het LICG adviseert om minimaal meerdere keren per week een zandbad te geven. De MSD Veterinary Manual noemt zelfs dagelijks een zandbad van ongeveer tien minuten. Gebruik speciaal chinchillazand: volgens het LICG zeer fijn zand dat lijkt op vulkanische as.
Voeding: vooral hooi
De tanden en kiezen van een chinchilla groeien zijn hele leven door. Hooi slijt ze af. Volgens de MSD Veterinary Manual heeft een chinchilla onbeperkt hooi nodig en hout om op te knagen. Chinchilla's die vooral korrels eten, krijgen vaker gebitsproblemen, omdat korrels verkruimelen en de tanden niet genoeg afslijten.
Het LICG geeft deze adviezen:
- Hooi: elke dag vers, en niet te veel klaver.
- Korrels: speciale chinchillakorrels, 20 tot 30 gram per dag.
- Knagen: geef takken van vruchtbomen. Geef geen knaagsteen: volgens het LICG kan die blaasstenen veroorzaken.
- Lekkers: hooguit een klein stukje gedroogd fruit of een rozenbottel. Geef geen natte groente of vers fruit.
- Niet geven: pinda's, noten, zonnebloempitten en voer met veel suiker, vet of eiwit.
Zorg daarnaast elke dag voor vers drinkwater.
Gezondheid: let op het gebit
Gebitsproblemen komen veel voor bij chinchilla's. Volgens het LICG groeien de tanden en kiezen dan te lang door. Je ziet dat aan slecht eten, kwijlen en een natte vacht rond de bek. Een dierenarts kan het gebit goed onderzoeken onder verdoving. Andere problemen die het LICG noemt zijn een opgeblazen buik (trommelzucht), diarree, verstopping, haarballen, schimmelinfecties met kale plekken in de vacht en hittestress.
Ga volgens de MSD Veterinary Manual naar de dierenarts als je een van deze signalen ziet:
- je chinchilla eet minder of niet, of is lusteloos;
- hij valt af, zit ineengedoken of ziet er slordig uit;
- hij kwijlt of heeft een dikke kaak;
- hij ademt moeilijk of heeft vocht uit neus of ogen;
- je ziet droge keutels, donkere urine of een huid die blijft staan als je er zachtjes in knijpt (tekenen van uitdroging).
Geef nooit zelf medicijnen. Volgens de MSD Veterinary Manual zijn niet alle antibiotica veilig voor chinchilla's: gebruik alleen wat de dierenarts voorschrijft. Zoek bij voorkeur een dierenarts met ervaring met knaagdieren, voordat je hem nodig hebt.
Oppakken en omgaan
Een chinchilla is geen knuffeldier. Pak hem niet plotseling van bovenaf: volgens het LICG kan een chinchilla dan uit zelfverdediging plukken vacht laten vallen. Moet je hem optillen, pak hem dan volgens het LICG rond de schouders en ondersteun hem met je andere hand. Of laat hem op je hand zitten terwijl je de staart vlak bij de basis vasthoudt. Pak een chinchilla nooit aan het puntje van zijn staart.
Checklist bij het overnemen van een chinchilla
- Vraag naar het bewijs dat de chinchilla voor 1 juli 2024 al werd gehouden, en neem het mee.
- Vraag naar het geslacht en of een mannetje gecastreerd is. Zet geen vrouwtje bij een ongecastreerd mannetje.
- Kijk of de vacht schoon en droog is, en of ogen, oren en neus schoon zijn.
- Kijk naar de bek: is de vacht daar droog, en eet het dier goed?
- Vraag naar de leeftijd, het voer en eventuele bezoeken aan de dierenarts.
- Zorg dat de kooi, het hooi en het zandbad klaarstaan voordat je de chinchilla ophaalt.
Wordt een chinchilla aangeboden zonder enig bewijs, of als jong dier van na juli 2024? Dan is dat een duidelijke waarschuwing. Een verkoper die de regels kent, geeft de papieren vanzelf mee.
Een knaagdier zoeken
Ben je op zoek naar een knaagdier? Bekijk het aanbod van fokkers, particulieren en opvangen op de knaagdierenpagina van Nestjes, en controleer bij elke soort of die op de huis- en hobbydierenlijst staat.
Bronnen
- LICG – Chinchilla (geraadpleegd november 2026)
- LICG – De aanschaf van een knaagdier (geraadpleegd november 2026)
- RVO – Deze dieren mag u houden: de huis- en hobbydierenlijst (geraadpleegd november 2026)
- KNMvD – Rechter laat positieflijst in stand, zes diersoorten opnieuw beoordeeld (geraadpleegd november 2026)
- Dierenbescherming – Dierenbescherming blij met uitspraak huis- en hobbydierenlijst (geraadpleegd november 2026)
- MSD Veterinary Manual – Routine Health Care for Chinchillas (geraadpleegd november 2026)