Een vogelspin lijkt een makkelijk huisdier. Hij maakt geen geluid, hoeft niet uitgelaten te worden en eet maar een paar keer per week. Toch is het een dier voor wie goed voorbereid is. Een vrouwtje kan tientallen jaren oud worden, het terrarium moet warm en vochtig genoeg zijn, en een vogelspin is een dier om naar te kijken, niet om vast te houden. In dit artikel lees je wat je vooraf regelt, hoe je de spin verzorgt en hoe je jezelf beschermt tegen brandharen en beten.
Een vogelspin woont in een terrarium, net als een reptiel. Veel basiskennis is dus hetzelfde. Lees daarom ook de basics van terrarium inrichten, hoe je warmte in een terrarium verdeelt en waarom de herkomst van een exotisch dier telt in nakweek of wildvang. Ken je wandelende takken al? Dan merk je dat een vogelspin op een paar punten heel anders is.
Past een vogelspin bij jou?
Het LICG noemt de Mexicaanse roodknievogelspin (Brachypelma smithi) een geschikte spin voor beginnende spinnenhouders, al vraagt ook deze soort wat ervaring. Een volwassen dier is met de poten vijftien tot achttien centimeter groot. Een vogelspin heeft vier paar ogen, maar ziet slecht. Hij voelt vooral trillingen.
Denk vooral goed na over de leeftijd. Volgens het LICG worden vrouwtjes van deze soort 25 tot 30 jaar oud. Mannetjes worden ongeveer vier tot zeven jaar en sterven meestal binnen twee jaar nadat ze volwassen zijn. Koop je een jong vrouwtje, dan kies je dus voor een zorg van tientallen jaren.
Een andere soort die veel gehouden wordt, is de Chileense roze vogelspin (Grammostola rosea). Een medisch artikel noemt deze soort meestal rustig, en daardoor populair bij hobbyisten: in 2020 werden er wereldwijd meer dan 600.000 verhandeld. Rustig betekent niet ongevaarlijk, zoals je verderop leest.
Het LICG vindt de roodknievogelspin niet geschikt voor kinderen. Een vogelspin is geen aaidier, en wie hem vaak wil oppakken, kiest beter een ander huisdier.
Het terrarium inrichten
Houd een vogelspin altijd alleen. Het LICG adviseert om elke spin apart te huisvesten. Voor een volwassen roodknievogelspin noemt het LICG een terrarium van ongeveer 40 x 30 x 30 centimeter. Zo richt je het in:
- Bodem: een laag (turf)grond van ongeveer tien centimeter dik, zodat de spin kan graven.
- Schuilplek: bijvoorbeeld een omgekeerde bloempot.
- Temperatuur: overdag tussen 22 en 27 °C, 's nachts niet lager dan 18 °C. In de winter houdt het LICG 22 tot 25 °C aan.
- Luchtvochtigheid: 60 tot 70 procent.
- Water: een ondiep drinkbakje, dat je minstens één keer per week ververst.
Haal uitwerpselen en prooiresten regelmatig weg. Een grote schoonmaak van het hele terrarium is volgens het LICG één tot twee keer per jaar genoeg.
Een kaal bakje is niet genoeg. In een eerste, kleine studie met Braziliaanse zwarte vogelspinnen (Grammostola pulchra) vergeleken onderzoekers een standaardbak van 27 x 27 x 21 centimeter met één stuk kurkschors met een ongeveer zes keer grotere bak met meer schuilplekken, takken en (nep)planten. In de grote, rijk ingerichte bak gebruikten de spinnen 77 procent meer ruimte. In de standaardbak was de kans dat een spin tegen de wand zat ongeveer vier tot vijf keer zo groot. Vallen gebeurde weinig, en alleen vanaf de wanden. De onderzoekers schrijven dat meer variatie in het verblijf het welzijn mogelijk verbetert. Het onderzoek ging over een andere soort en een kleine groep dieren, maar het geeft een duidelijke richting: geef je spin structuur en schuilplekken.
Voeding
Een roodknievogelspin eet volgens het LICG één tot twee keer per week, meestal één tot drie krekels of sprinkhanen. Een volwassen spin kan een paar keer per jaar een nestmuis of nestrat krijgen. De spin eet alleen levende prooi.
- Eet de spin een tijd niet? Dat is vaak normaal. Volgens het LICG kan een vogelspin voor het vervellen dagen tot zelfs maanden vasten.
- Reken op kleine, vaste kosten: voerinsecten kosten volgens het LICG een paar euro per bakje.
Vervellen: niet storen
Een vogelspin groeit door zijn oude huid af te werpen. Dat is het kwetsbaarste moment in zijn leven. Volgens het LICG herken je een naderende vervelling hieraan:
- de spin stopt met eten;
- hij zet brandharen af in het terrarium;
- zijn huid wordt donkerder.
Tijdens het vervellen ligt de spin vaak op zijn rug. Dat ziet eruit alsof hij dood is, maar dat is normaal. Laat hem dan helemaal met rust, houd de luchtvochtigheid op peil en geef geen levende prooi die de zachte spin kan verwonden.
Gaat het vervellen mis, raakt de spin gewond of blijft hij lang slap en suf? Neem dan contact op met een dierenarts die ervaring heeft met exotische dieren.
Brandharen: bescherm je ogen
Veel vogelspinnen uit Noord- en Zuid-Amerika, waaronder de roodknievogelspin en de Chileense roze vogelspin, hebben brandharen op hun achterlijf. Een overzichtsartikel over oogklachten beschrijft het zo: de haartjes zijn 0,06 tot 1,5 millimeter lang en hebben weerhaakjes. Voelt de spin zich bedreigd, dan schiet hij ze met een snelle beweging van zijn achterpoten de lucht in. Op de huid geven ze een jeukende, rode uitslag. In het oog kunnen ze diep doordringen en ontstekingen veroorzaken.
De auteurs raden aan om met handschoenen en een veiligheidsbril te werken, en kinderen alleen onder toezicht van een volwassene. Zo pas je dat toe:
- Houd je gezicht niet boven het open terrarium.
- Wrijf niet in je ogen terwijl je met de spin of het terrarium bezig bent.
- Was na het schoonmaken je handen, want een vogelspin zet ook brandharen af in het terrarium.
- Heb je last van je ogen na contact met een vogelspin? Ga dan naar de huisarts of oogarts en vertel dat je een vogelspin hebt.
Beten en gif
Elke vogelspin heeft gif. Volgens het LICG is het gif van de roodknievogelspin niet heel sterk, maar een beet is pijnlijk en kan, net als een wespensteek, dodelijk zijn bij een allergische reactie. Een medisch artikel noemt beten van Amerikaanse vogelspinnen bij mensen meestal onschuldig, maar dodelijk voor kleine dieren zoals huisdieren. Houd andere dieren dus uit de buurt.
Ook een rustige soort kan flinke klachten geven. Datzelfde artikel beschrijft een vrouw die door een Chileense roze vogelspin in haar onderarm werd gebeten. Binnen een paar uur kreeg ze hevige spierkrampen, die vier weken aanhielden. Volgens de auteurs kunnen krampen pas later beginnen en weken duren.
Sommige soorten zijn veel giftiger. De Indische ornamentvogelspin (Poecilotheria regalis) wordt ook in Europa als huisdier gehouden. Onderzoek beschrijft dat een beet kan leiden tot opvliegers en daarna ernstige spierkrampen en spierpijn in armen en benen, met tekenen van spierschade. Er is geen tegengif; artsen kunnen alleen de klachten bestrijden. Zo'n soort is niets voor een beginner.
Word je gebeten en krijg je meer dan wat lokale pijn, of houden de klachten aan? Bel dan je huisarts of de huisartsenpost.
Oppakken? Liever niet
Pak een vogelspin liever niet op. Het LICG adviseert om altijd met een pincet te werken en niet met je blote hand. Moet de spin verplaatst worden, bijvoorbeeld tijdens het schoonmaken, dan:
- tik je hem voorzichtig met een pincet in de goede richting;
- vang je hem veilig met een doorzichtig plastic bakje;
- werk je rustig en draag je handschoenen en een veiligheidsbril, vanwege de brandharen.
Een vogelspin is dus een dier om naar te kijken. Wie dat leuk vindt, heeft er veel plezier van.
Mijten en andere problemen
Mijten komen volgens het LICG veel voor bij vogelspinnen. Het LICG beschrijft dat je de spin dan tijdelijk in een leeg plastic bakje zet en de mijten verwijdert met een penseeltje met wat vaseline, zonder in de buurt van de mond te komen. Daarna maak je het terrarium schoon. Je kunt ook roofmijten inzetten. Gebruik volgens het LICG geen chemische bestrijdingsmiddelen. Twijfel je, of wordt de spin suf of mager? Ga dan naar een dierenarts met ervaring met exotische dieren.
CITES: vraag naar de papieren
Sinds 1995 staan alle soorten die toen tot het geslacht Brachypelma hoorden op Bijlage II van CITES, het verdrag over de handel in bedreigde soorten. Onderzoekers noemen verlies van leefgebied en het wegvangen van spinnen voor de illegale handel de grootste bedreigingen. Er wordt ook legaal nagekweekt, bijvoorbeeld in Mexicaanse kweekcentra, maar de vraag vanuit de hobby is volgens de onderzoekers nog altijd groter dan het legale aanbod.
De roodknievogelspin valt volgens het LICG onder CITES Bijlage II. Het LICG adviseert om bij de aankoop naar de CITES-papieren te vragen. Welke Europese bijlage voor een soort geldt, zoek je volgens de RVO op in de Species+-database, met de wetenschappelijke naam. Voor dieren op Bijlage B heb je volgens de RVO geen EU-certificaat nodig als je kunt bewijzen dat je het dier legaal hebt gekocht of gekregen. Dat kan met bijvoorbeeld een aankoopbewijs, een invoervergunning of een kwekers- of overdrachtsverklaring. Kun je dat niet bewijzen, dan heb je wel een certificaat nodig. Bewaar de papieren dus zolang je de spin hebt en geef ze mee als je hem verkoopt. Meer over hoe CITES werkt lees je in CITES bij reptielen.
Voor zoogdieren geldt sinds 1 juli 2024 de Huis- en hobbydierenlijst. Voor spinnen bestaat zo'n lijst nu niet, maar volgens het LICG komen er in de toekomst waarschijnlijk ook lijsten voor andere diergroepen. Regels veranderen: controleer de actuele situatie bij de RVO en het LICG voordat je een vogelspin koopt of verkoopt.
Waar let je op bij de aanschaf?
Een roodknievogelspin kost volgens het LICG enkele tientallen euro's. Voor het terrarium en de inrichting reken je ook elk enkele tientallen euro's. Let bij het kopen op deze punten:
- vraag naar de wetenschappelijke soortnaam, zodat je weet welk klimaat en welk gedrag je kunt verwachten;
- vraag of het dier is nagekweekt en neem de papieren mee die de legale herkomst aantonen;
- vraag naar het geslacht, als dat bekend is, en houd rekening met de levensduur van een vrouwtje;
- kies als beginner geen soort waarvan bekend is dat het gif sterk werkt;
- zet het terrarium klaar en laat het op temperatuur komen voordat je de spin ophaalt;
- regel iemand die tijdens je vakantie water en voer kan geven, en die weet dat je de spin niet oppakt.
Een lage prijs zonder papieren bij een CITES-soort is een waarschuwing. Juist omdat er illegaal gevangen spinnen worden verhandeld, is een verkoper die de herkomst niet kan laten zien geen goede keus.
Een vogelspin zoeken of aanbieden
Staat alles klaar? Bekijk dan het aanbod van vogelspinnen en andere ongewervelden op Nestjes. Bied je zelf een spin aan, vermeld dan de soortnaam, of het dier is nagekweekt en welke papieren je meegeeft.
Bronnen
- LICG – Mexicaanse roodknievogelspin (geraadpleegd oktober 2026)
- PubMed Central – Tarantula welfare may be improved with greater environmental complexity: A preliminary behavioral study with Brazilian black tarantulas (Grammastola pulchra) (geraadpleegd oktober 2026)
- PubMed Central – On the Dangers of Tropical Spiders as a Pet: A Review of Ocular Symptoms Caused by Tarantula Hairs (geraadpleegd oktober 2026)
- PubMed Central – A Case Report of Delayed, Severe, Paroxysmal Muscle Cramping After Chilean Rose Tarantula (Grammostola rosea) Envenomation (geraadpleegd oktober 2026)
- PubMed Central – Indian Ornamental Tarantula (Poecilotheria regalis) Venom Affects Myoblast Function and Causes Skeletal Muscle Damage (geraadpleegd oktober 2026)
- PubMed Central – Species conservation profiles of tarantula spiders (Araneae, Theraphosidae) listed on CITES (geraadpleegd oktober 2026)
- RVO – Welk CITES-document heeft u nodig? (geraadpleegd oktober 2026)
- RVO – CITES-soort of niet (geraadpleegd oktober 2026)
- LICG – Dieren die als huisdier zijn toegestaan (geraadpleegd oktober 2026)
