# Paard ontwormen: waarom mestonderzoek beter werkt dan een vaste kuur

> Elk paard op vaste momenten een wormkuur geven was lang de gewoonte, maar het heeft wormen resistent gemaakt. Lees waarom mestonderzoek de basis is, welke paarden wel extra aandacht nodig hebben en hoe je met je dierenarts een plan maakt.

- URL: https://nestjes.nl/kenniscentrum/paard-ontwormen-mestonderzoek
- Categorie: Paarden
- Gepubliceerd: 2026-10-17
- Auteur: Redactie Nestjes

Lang was de regel simpel: elk paard een paar keer per jaar een wormkuur, of het nodig was of niet. Daar betalen we nu de prijs voor. Veel wormen zijn ongevoelig geworden voor de middelen die we hebben. Daarom werkt een plan op basis van mestonderzoek beter: je behandelt de paarden die het echt nodig hebben, en je weet of het middel nog werkt.

Heb je net een paard gekocht of ben je aan het zoeken? Lees ook [de checklist voor het kopen van een paard](https://nestjes.nl/kenniscentrum/paard-kopen-checklist), [koliek bij paarden herkennen](https://nestjes.nl/kenniscentrum/koliek-bij-paarden-herkennen) en [wat kost een paard](https://nestjes.nl/kenniscentrum/wat-kost-een-paard), waarin ook mestonderzoek en ontworming als vaste kostenpost staan.

## Waarom de vaste kuur niet meer werkt

Volgens het MSD Veterinary Manual hebben schema's met veel en vaste behandelingen geleid tot zeer veel resistentie. De kleine strongyliden (kleine bloedwormen) zijn op grote schaal ongevoelig voor twee van de drie grote groepen wormmiddelen. Ook voor de derde groep, waar ivermectine en moxidectine bij horen, neemt de resistentie snel toe. Elke onnodige kuur maakt het probleem dus groter.

Het LICG schrijft dat regelmatig mestonderzoek of preventief ontwormen nodig is om worminfecties te voorkomen. Niets doen is dus geen optie. Het gaat erom dat je gericht kiest.

## Niet elk paard heeft evenveel wormen

In een groep paarden zijn de wormen heel ongelijk verdeeld. Een studie (te vinden via PubMed Central) beschrijft dat maar 15 tot 30 procent van de paarden in een groep veel wormen heeft. Die paarden scheiden samen ongeveer 80 procent van de wormeieren uit die op de weide terechtkomen. De helft tot driekwart van de paarden in een groep is een lage uitscheider.

Dezelfde studie noemt de indeling die veel dierenartsen gebruiken, op basis van het aantal eieren per gram mest (EPG):

- **lage uitscheider:** 0 tot 200 EPG;
- **gemiddelde uitscheider:** 201 tot 500 EPG;
- **hoge uitscheider:** meer dan 500 EPG.

De aanpak die de studie beschrijft: hoge uitscheiders gericht behandelen en lage uitscheiders niet. Het MSD Veterinary Manual adviseert ook om het ontwormen af te stemmen op het bedrijf en op het individuele paard, en vooral de hoge uitscheiders op te sporen. Waar jouw dierenarts de grens legt, hangt af van de situatie op stal. Bespreek dat samen.

## Zo werkt mestonderzoek in de praktijk

1. **Mestmonster laten onderzoeken:** je dierenarts stuurt het monster naar een lab, bijvoorbeeld GD Diergezondheid. Vraag vooraf hoe je het monster moet nemen en bewaren.
2. **Uitslag bespreken:** op basis van het aantal eieren besluit je dierenarts of dit paard nu een kuur nodig heeft, en met welk middel.
3. **Controleren of het middel werkt:** het MSD Veterinary Manual adviseert een mestonderzoek vóór de behandeling en opnieuw 14 dagen erna. Zakt het aantal eieren onvoldoende, dan werkt het middel op jouw stal niet goed meer. GD adviseert om het mestonderzoek te herhalen twee en vijf weken na een behandeling met ivermectine, of twee en zes weken na moxidectine.

Let op: een gewone eitelling vindt niet alle wormen. Lintwormeieren worden volgens GD niet geteld; het lab meldt alleen of ze aanwezig zijn. Een lintworminfectie is volgens GD bij alle leeftijden mogelijk, maar pas aan te tonen als het paard op de weide heeft gelopen. Het MSD Veterinary Manual adviseert om één of twee keer per jaar ook tegen lintwormen en horzels te behandelen. Lintwormen komen veel voor bij paarden die grazen en kunnen koliek veroorzaken.

## Veulens en jonge paarden zijn een aparte groep

Voor veulens en jonge paarden gelden volgens het MSD Veterinary Manual heel andere adviezen dan voor volwassen paarden. Wil je zelf gaan fokken of een veulen kopen, lees dan ook [veulen kopen en opfokken](https://nestjes.nl/kenniscentrum/veulen-kopen-en-opfok).

- **Spoelwormen:** vooral veulens kunnen volgens GD ernstig ziek worden van spoelwormen (*Parascaris*). Ze kunnen koliekverschijnselen, verstopping of juist diarree krijgen, soms na een periode met snotteren en hoesten. Mestonderzoek op spoelwormen is volgens GD zinvol vanaf ongeveer tien weken leeftijd.
- **Resistentie:** spoelwormen zijn volgens het MSD Veterinary Manual op grote schaal ongevoelig voor ivermectine en verwante middelen. Laat de keuze van het middel daarom aan de dierenarts.
- **Verstopping na een kuur:** een veulen met veel spoelwormen kan na een goed werkende kuur een verstopping van de darm krijgen. Volgens het MSD Veterinary Manual gebeurt dat het vaakst rond vijf maanden. Dat is een spoedgeval.
- **Jonge paarden:** paarden van één tot twee jaar krijgen volgens GD vaker klachten door maagdarmwormen dan oudere paarden.

## Wanneer bel je de dierenarts?

Wormen geven vaak lang geen duidelijke klachten. Bel je dierenarts in elk geval als je paard:

- koliekverschijnselen laat zien (zie [koliek herkennen](https://nestjes.nl/kenniscentrum/koliek-bij-paarden-herkennen));
- plotseling waterige diarree krijgt. Volgens het MSD Veterinary Manual kan dit wijzen op larvale cyathostominose, een ziekte door ingekapselde larven van kleine strongyliden in de darmwand. Dit treft vooral paarden van één tot vier jaar, gaat samen met uitdroging en gewichtsverlies, en ongeveer de helft van de paarden overleeft het niet. Het aantal ingekapselde larven is volgens het MSD Veterinary Manual het hoogst in de herfst en winter;
- afvalt zonder duidelijke reden;
- als veulen gaat hoesten en snotteren en daarna buikklachten krijgt.

Geef bij zulke klachten niet zelf een wormkuur. Zowel de darmverstopping bij veulens als larvale cyathostominose ontstaat volgens het MSD Veterinary Manual vaak kort na een kuur. Laat de dierenarts dus eerst kijken.

## Minder wormen op de weide

Ontwormen is maar de helft van het werk. Het MSD Veterinary Manual geeft deze maatregelen:

- **Mest ruimen:** haal de mest elke 24 tot 72 uur weg uit stal, paddock en weide, voordat de eieren uitkomen en besmettelijke larven worden.
- **Nieuwe paarden:** zet een nieuw paard eerst apart en laat zijn mest onderzoeken voordat het bij de groep komt.

Weidebeheer speelt ook een rol bij andere problemen, zoals te veel suikerrijk gras. Lees daarover [hoefbevangenheid en weidegang](https://nestjes.nl/kenniscentrum/hoefbevangenheid-en-weidegang). GD noemt regelmatig en goed uitgevoerd mestonderzoek, samen met een doordacht plan voor ontwormen en weidebeheer, cruciaal om problemen met maagdarmwormen op een bedrijf te voorkomen.

## Wat vraag je bij de koop van een paard?

Vraag de verkoper wanneer het paard voor het laatst is ontwormd, met welk middel, en of er recente uitslagen van mestonderzoek zijn. Ontbreekt dat, dan is dat geen reden om af te haken, maar plan dan direct na aankomst een mestonderzoek, terwijl het paard nog apart staat.

Op zoek naar een paard of pony? Bekijk het aanbod op de [paardenpagina](https://nestjes.nl/paarden) van Nestjes en vraag altijd naar de gezondheidsgeschiedenis.

## Bronnen

1. [LICG – Paard](https://www.licg.nl/weidedieren/paard/) (geraadpleegd oktober 2026)
2. [GD Diergezondheid – Maagdarmwormen (paard)](https://www.gddiergezondheid.nl/nl/Producten-en-diensten/Producten/Paard/Parasitologie/Maagdarmwormen) (geraadpleegd oktober 2026)
3. [GD Diergezondheid – Spoelwormen (paard)](https://www.gddiergezondheid.nl/nl/Producten-en-diensten/Producten/Paard/Parasitologie/Spoelwormen) (geraadpleegd oktober 2026)
4. [GD Diergezondheid – Lintworm (paard)](https://www.gddiergezondheid.nl/nl/Producten-en-diensten/Producten/Paard/Parasitologie/Lintworm) (geraadpleegd oktober 2026)
5. [MSD Veterinary Manual – Parasite Control in Horses](https://www.merckvetmanual.com/digestive-system/parasite-control-in-horses/parasite-control-in-horses) (geraadpleegd oktober 2026)
6. [MSD Veterinary Manual – Parasite Control in Horses (Management and Nutrition)](https://www.merckvetmanual.com/management-and-nutrition/preventative-health-care-and-husbandry-of-horses/parasite-control-in-horses) (geraadpleegd oktober 2026)
7. [MSD Veterinary Manual – Diseases Resulting From Gastrointestinal Parasites in Horses](https://www.merckvetmanual.com/digestive-system/gastrointestinal-parasites-of-horses/diseases-resulting-from-gastrointestinal-parasites-in-horses) (geraadpleegd oktober 2026)
8. [PubMed Central – Evaluation of Fecal Egg Count Tests for Effective Control of Equine Intestinal Strongyles](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10674696/) (geraadpleegd oktober 2026)