# Minivarken houden: wat een hangbuikzwijn echt nodig heeft

> Een minivarken lijkt een klein huisdier, maar het is een slim, sociaal en wroetend landbouwdier dat lang leeft. Lees welke ruimte, voeding, zorg en registratie je vooraf regelt.

- URL: https://nestjes.nl/kenniscentrum/minivarken-houden
- Categorie: Vee
- Gepubliceerd: 2026-10-06
- Auteur: Redactie Nestjes

Een minivarken of hangbuikzwijn ziet er als big schattig en hanteerbaar uit. Toch is het geen knuffeldier voor in huis of op een balkon. Ook kleine varkensrassen worden tientallen kilo's zwaar, leven vaak meer dan tien jaar, willen soortgenoten om zich heen en moeten kunnen wroeten. Daarbij gelden voor elk varken, ook voor één dier in de tuin, dezelfde regels voor registratie, oormerken en voeding als in de varkenshouderij. Wie dat vooraf weet en regelt, kan er veel plezier aan hebben.

Varkens houden heeft veel gemeen met ander hobbyvee. Lees daarom ook [hobbymatig schapen of geiten houden](https://nestjes.nl/kenniscentrum/hobbymatig-schapen-of-geiten-houden), hoe de registratie werkt in [schapen en geiten registreren](https://nestjes.nl/kenniscentrum/schapen-en-geiten-registreren) en, als je meer dieren op het erf wilt, [kippen houden voor beginners](https://nestjes.nl/kenniscentrum/kippen-houden-voor-beginners).

## Hoe mini is een minivarken?

Bij hobbyhouders zijn vooral kleine rassen populair, zoals het Vietnamese hangbuikzwijn, het Kune Kune-varken en het Göttinger varken, dat ook wel "minivarken" wordt genoemd. Volgens het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG) worden deze kleine varkens 40 tot 50 centimeter hoog en wegen ze volwassen 40 tot 60 kilo. Dat is klein voor een varken, maar zwaarder dan de meeste honden.

Wees voorzichtig met termen als "micro" of "teacup". Volgens het MSD Veterinary Manual heeft de term teacup pig geen vaste definitie. Hoe groot een big wordt, is moeilijk te voorspellen als je de ouders niet kent. Minivarkens zijn bovendien pas na twee tot drie jaar volgroeid. Een big die bij aankoop in je armen past, is dus geen voorspelling van het eindformaat. Het handboek waarschuwt ook dat fokken op een steeds kleiner formaat erfelijke problemen kan versterken.

Reken op een dier voor lange tijd. Het LICG noemt een gemiddelde leeftijd van vijftien tot twintig jaar, het MSD Veterinary Manual noemt voor minivarkens acht tot twintig jaar, meestal tien tot vijftien. Hoe dan ook: je haalt een dier in huis dat een groot deel van je eigen leven meegaat.

## Nooit alleen: houd minimaal twee varkens

Varkens zijn sociale dieren en horen volgens het LICG niet alleen te worden gehouden. Je kunt ze in een paar of een kleine groep houden. Het LICG noemt als voorbeelden twee gecastreerde beren (borgen) of een borg met een zeug. Een ongecastreerde beer is volgens het LICG niet geschikt als gezelschapsvarken en kan gevaarlijk zijn voor mensen. Houd je hem samen met een zeug, dan krijg je bovendien biggen. De draagtijd is volgens het LICG ongeveer 115 dagen, ofwel "drie maanden, drie weken en drie dagen".

Castratie heeft ook met gedrag te maken. Het MSD Veterinary Manual adviseert mannelijke hangbuikzwijnen op een leeftijd van twee tot drie maanden te laten castreren om agressie te voorkomen. Het handboek meldt bovendien dat veel varkens rond hun tweede jaar een agressiever karakter ontwikkelen. Een volwassen varken van meer dan 40 kilo dat duwt of bijt, kan kinderen en volwassenen echt verwonden. Bespreek castratie en gedrag daarom op tijd met een dierenarts die ervaring heeft met varkens.

## Ruimte, wroeten en een modderbad

Een varken is gemaakt om met zijn snuit in de grond te zoeken naar voedsel. Wie geen grond wil laten omwoelen, moet geen varken nemen. Het MSD Veterinary Manual waarschuwt dat ze ook gazon, borders, dekens en vloerbedekking niet sparen. Het LICG beschrijft dat veel mensen een minivarken kopen zonder te beseffen dat het een sociaal dier is dat groter wordt dan verwacht en natuurlijk gedrag zoals wroeten nodig heeft. Kan het dat gedrag niet kwijt, dan ontstaan gedragsproblemen.

Het LICG noemt deze richtlijnen voor de huisvesting:

- **Buitenruimte:** minimaal 75 vierkante meter per varken.
- **Nachthok of stal:** ongeveer één tot zes vierkante meter per varken, afhankelijk van het formaat.
- **Strooisel:** zo dik dat het bijna net zo hoog is als de varkens zelf, zodat ze zich kunnen ingraven.
- **Temperatuur:** varkens voelen zich het prettigst tussen 16 en 22 graden.
- **Modderbad:** boven ongeveer 20 graden hebben ze een modderbad nodig om af te koelen.

RVO, de NVWA en de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) vragen hobbyhouders daarnaast te zorgen voor onbeperkt schoon drinkwater, voldoende verse lucht, speelmogelijkheden, een zand- of strobodem om in te wroeten en hokken waarin de dieren zich niet kunnen verwonden.

## Een stevig hek, ook tegen wilde zwijnen

Varkens zijn sterk en slim, en een slecht hek houdt ze niet lang tegen. Een goed hek is ook belangrijk voor de diergezondheid. Wilde zwijnen kunnen Afrikaanse varkenspest overbrengen, en de overheid vraagt hobbyhouders contact tussen hun varkens en wilde zwijnen te voorkomen. De GD adviseert in haar veelgestelde vragen voor hobbyhouders dringend een degelijk hekwerk waar je varkens niet uit kunnen en wilde zwijnen niet in. Als voorbeeld beschrijft de GD een dubbel hek van 1,6 meter hoog, met mazen van hoogstens 5 centimeter, dat minstens 20 centimeter is ingegraven. Woon je in een gebied met wilde zwijnen, vraag dan bij de GD of je dierenarts welke maatregelen voor jouw situatie verstandig zijn.

## Voeding: geen restjes, wel ruwvoer

De belangrijkste voedingsregel is een wettelijke: **keukenafval voeren aan varkens is verboden.** Volgens de RVO-folder voor hobbyhouders vallen daaronder gegaarde, gekookte en ongekookte etens- en snijresten, dus ook kliekjes en restjes van je bord. Geef ook geen vlees of vleesproducten. Keukenafval en vleesproducten zijn in het verleden de oorzaak geweest van uitbraken van klassieke en Afrikaanse varkenspest. Volgens de NVWA overleeft het virus van Afrikaanse varkenspest in varkensvlees, ook als dat gedroogd of ingevroren is. De GD waarschuwt dat het virus in ongekookte worst zeker overleeft. Ook een broodje met worst dat iemand over het hek gooit, is dus een risico.

Wat geef je dan wel? De RVO-folder adviseert dat het eten voor ongeveer 80 procent bestaat uit ruwvoer, zoals graan, maïs, knollen, wortels, gras en hooi. Het LICG gaat uit van een speciaal varkensvoer (krachtvoer) aangevuld met ruwvoer. De adviezen over de precieze verhouding verschillen dus per bron. Laat het rantsoen voor jouw dieren daarom afstemmen door een dierenarts met varkenservaring, en gebruik voer dat bedoeld is voor varkens.

Let goed op het gewicht. Varkens worden volgens RVO snel te dik, en het MSD Veterinary Manual waarschuwt dat hangbuikzwijnen makkelijk aankomen en moeilijk weer afvallen. Te zware varkens worden eerder kreupel en kunnen ziektes zoals diabetes krijgen. Geef geen calorierijke traktaties en gebruik kleine stukjes fruit hooguit als beloning.

## Gezondheidszorg: hoeven, slagtanden en parasieten

Zoek een dierenarts met varkenservaring voordat je de dieren in huis haalt. Reken op deze vaste zorg:

- **Hoeven:** te lange of gescheurde hoeven kunnen volgens het MSD Veterinary Manual kreupelheid en ontstekingen geven. Lopen op een ruwe, harde ondergrond slijt de hoeven af. Varkens die binnen leven of weinig op zo'n ondergrond lopen, hebben minstens één keer per jaar een hoefbehandeling nodig, vaker als dat nodig is. Meestal krijgt het dier hiervoor een roesje of narcose.
- **Slagtanden:** de blijvende hoektanden komen op vijf tot zeven maanden door en blijven het hele leven groeien. Het handboek adviseert ze rond de leeftijd van één jaar voor het eerst in te korten en daarna jaarlijks.
- **Vaccinatie:** het LICG raadt vaccinatie tegen vlekziekte aan. Bespreek met je dierenarts welke vaccinaties verder zinvol zijn.
- **Wormen en mijten:** ontworm volgens het LICG regelmatig en laat geregeld mestonderzoek doen. Het MSD Veterinary Manual noemt schurftmijt als risico voor varkens en hun eigenaren.

Biggen blijven volgens het LICG minimaal 28 dagen bij de moeder, maar twee maanden wordt aangeraden voor een goede gedragsontwikkeling. Wil je zelf fokken, bedenk dan vooraf waar alle biggen naartoe gaan. Een nest is snel gemaakt, een goed thuis voor tien of twintig jaar niet.

## Ziek varken? Ken de meldplicht

Bij een ziek varken bel je eerst je dierenarts. Sommige besmettelijke dierziektes zijn in Europa aangifteplichtig. RVO noemt als voorbeelden Afrikaanse varkenspest, klassieke varkenspest, de ziekte van Aujeszky en mond-en-klauwzeer. Afrikaanse varkenspest komt volgens de NVWA nu niet voor in Nederland, maar wel steeds vaker in landen om ons heen. Het virus is ongevaarlijk voor mensen, maar zeer besmettelijk en vaak dodelijk voor varkens en wilde zwijnen. De GD noemt als verschijnselen onder meer koorts van 40 tot 41 graden en bloedingen in de huid, vooral op de oren en de flanken.

Heb je een vermoeden van zo'n ziekte? Dan meld jij of je dierenarts dat bij de NVWA. Volgens de NVWA kan dat via 045 546 31 88. Een overleden varken mag je niet zelf begraven: volgens het LICG moet een erkend bedrijf het kadaver ophalen.

## Registratie: UBN, oormerk en melden

De regels voor identificatie en registratie gelden volgens RVO ook als je maar één of een paar varkens houdt. Het gaat om de volgende stappen:

- **UBN:** de locatie waar je varkens houdt, heeft een Uniek Bedrijfsnummer nodig. Houd je maximaal vier varkens, dan ben je volgens RVO hobbyhouder met een UBN met RE-status (recreatief). Bij vijf of meer varkens vraag je een andere status aan. Biggen die nog bij de moeder drinken, tellen niet mee.
- **Oormerk:** elk varken moet een geel oormerk hebben, dat je bestelt bij een erkende leverancier. Biggen krijgen volgens RVO hun oormerk binnen een week na het spenen en uiterlijk drie maanden na de geboorte, of eerder als ze vóór die tijd van de locatie vertrekken. Een verloren oormerk vervang je volgens RVO binnen drie werkdagen. Oormerken mag je niet verkopen of aan een ander doorgeven.
- **Melden:** je registreert je als houder en meldt de aanvoer van varkens bij een aangewezen databank. Verplaatsingen geef je binnen twee werkdagen door. De databanken zijn de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) en IKB Nederland. De geboorte van biggen hoef je niet te melden.

Deze termijnen kunnen veranderen. Controleer de actuele regels altijd bij RVO voordat je varkens koopt of verplaatst.

## Wat kost een minivarken?

Het LICG noemt een aankoopprijs van ongeveer 75 tot 300 euro, afhankelijk van ras en leeftijd. Voer en strooisel kosten enkele tientallen euro's per maand per varken. Daar komen de kosten bij voor een stevig hek, een stal, het UBN, oormerken en de jaarlijkse dierenartszorg voor hoeven, slagtanden, vaccinaties en mestonderzoek. Omdat je minimaal twee dieren houdt, verdubbelen de meeste kosten.

## Een minivarken kopen: waar let je op?

- Vraag naar de ouderdieren en bekijk ze als het kan. Hun formaat zegt meer over het eindformaat dan de belofte "blijft klein".
- Controleer of de big een geel oormerk heeft en of de verkoper de afvoer meldt, zodat jij de aanvoer op jouw UBN kunt melden.
- Vraag naar leeftijd, castratie, vaccinaties, ontworming en het voer dat de big nu krijgt.
- Koop niet één varken los. Neem twee dieren die bij elkaar passen, of zorg dat je varken bij een bestaand maatje komt.
- Regel UBN, hek, stal en dierenarts voordat je de dieren ophaalt.

Ben je er klaar voor? Bekijk dan het aanbod op de [veepagina van Nestjes](https://nestjes.nl/vee). Moet je zelf varkens herplaatsen, vermeld dan eerlijk de leeftijd, het formaat van de ouders en de registratiegegevens in je advertentie.

## Bronnen

1. [LICG – Varken](https://www.licg.nl/weidedieren/varken/) (geraadpleegd oktober 2026)
2. [RVO – Hobbyhouder en gezonde varkens](https://www.rvo.nl/sites/default/files/2025-09/240409-Hobbyhouder-en-gezonde-varkens-Flyer-webversie-v1.pdf) (geraadpleegd oktober 2026)
3. [RVO – Varkens merken](https://www.rvo.nl/onderwerpen/identificatie-en-registratie-dieren/varkens-melden/varkens-merken) (geraadpleegd oktober 2026)
4. [NVWA – Wat is Afrikaanse varkenspest?](https://www.nvwa.nl/onderwerpen/dier/afrikaanse-varkenspest/uitleg) (geraadpleegd oktober 2026)
5. [GD – Veelgestelde vragen van hobbyhouders](https://www.gddiergezondheid.nl/nl/Actueel/Dossiers/Afrikaanse-varkenspest/FAQ-hobbyhouders) (geraadpleegd oktober 2026)
6. [MSD Veterinary Manual – Overview of Miniature Pet Pigs](https://www.merckvetmanual.com/exotic-and-laboratory-animals/miniature-pet-pigs/overview-of-miniature-pet-pigs) (geraadpleegd oktober 2026)
7. [MSD Veterinary Manual – Routine Health Care of Potbellied Pigs](https://www.merckvetmanual.com/all-other-pets/potbellied-pigs/routine-health-care-of-potbellied-pigs) (geraadpleegd oktober 2026)
8. [MSD Veterinary Manual – Providing a Home for a Potbellied Pig](https://www.merckvetmanual.com/all-other-pets/potbellied-pigs/providing-a-home-for-a-potbellied-pig) (geraadpleegd oktober 2026)
9. [MSD Veterinary Manual – Special Considerations for Potbellied Pigs](https://www.merckvetmanual.com/all-other-pets/potbellied-pigs/special-considerations-for-potbellied-pigs) (geraadpleegd oktober 2026)